paint-brush
Soyu Tükenmiş Türlerin Diriltilmesinde Yapay Zekanın Rolüile@zacamos
571 okumalar
571 okumalar

Soyu Tükenmiş Türlerin Diriltilmesinde Yapay Zekanın Rolü

ile Zac Amos5m2024/04/22
Read on Terminal Reader

Çok uzun; Okumak

Yapay zeka, genom dizilimi, dizileme sonrasında DNA boşluklarının doldurulması, gen yerleştirilmesi ve embriyo transferi, büyüme ve doğum dahil olmak üzere yok olma sürecinin her adımında kullanılabilir. Etik ve teknolojik zorluklar olsa da neslin tükenmesi, küresel sağlığın iyileştirilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele ve insanlığın geçmişindeki yanlışların düzeltilmesi açısından umut vaat ediyor.
featured image - Soyu Tükenmiş Türlerin Diriltilmesinde Yapay Zekanın Rolü
Zac Amos HackerNoon profile picture
0-item

“Jurassic Park” göründüğü kadar abartılı olmayabilir. Bilim insanları bir süredir nesli tükenen türleri hayata döndürmenin yollarını bulmaya çalışıyor ve yapay zeka sonunda bunu gerçekleştirebildi.


Bazı düzenleyiciler ise AI'yı yok olma düzeyinde bir tehdit olarak adlandırın bunun tersi de doğru olabilir. Belki dinozorlar için olmasa da yünlü mamut gibi türler için yok oluşu tersine çevirebilir. Bunu yapmak iklim değişikliğiyle mücadelede de önemli bir rol oynayabilir.

Nesli tükenme nasıl çalışır?

Yok olma, birçok ileri teknolojinin sonucudur. Bu, CRISPR gibi gen düzenleme teknolojileriyle başlıyor ve yapay zeka tüm süreç boyunca yardımcı oluyor. İşte nasıl çalıştığına daha yakından bir bakış.

Genom Sıralaması

Nesli tükenmeden kurtulmanın ilk adımı, yünlü mamut gibi soyu tükenmiş bir hayvanın ve Asya fili gibi yakın yaşayan bir akrabanın DNA'sını toplamaktır. Kullanılabilir dinozor DNA örnekleri çoktan tükenmiş olsa da, mamutun nispeten yakın zamanda yok olması ve soğuk yaşam alanı, onun hala iyi korunmuş genlere sahip olduğu anlamına geliyor.


Bilim insanları bu DNA'yı topladıktan sonra her türün genomunu sıralamaları gerekiyor. Bu süreç, her genin yapı taşlarının sırasını ortaya çıkararak bunların nasıl çalıştıklarını ve hangi özellikleri ürettiklerini öğrenir. Bu zor ve zaman alıcı bir iş olduğundan yapay zeka için ideal bir kullanım örneğidir.


Araştırmalar gösteriyor ki yapay zeka genom dizilimi için harcanan süreyi kısaltır ve süreçteki hataları azaltır. Hız ve doğruluk burada büyük endişe kaynağıdır, dolayısıyla yok oluşun bu aşamasında yapay zeka artık çok önemli.

Boşlukları Doldurmak

Her iki türün genomlarını sıraladıktan sonra bilim insanları, yünlü mamutunkine benzeyecek şekilde hangi fil genlerini değiştirmeleri gerektiğini görmek için bunları karşılaştırıyor. Sıralamadan sonra doldurulması gereken boşluklar kaldığından yapay zeka bu adımda çok önemlidir. DNA 521 yıllık yarı ömre sahiptir yani 1000 yılı aşkın süre öncesine ait iyi korunmuş örnekler bile tam değil.


Yapay zeka, eksik bitlerin sırasını tahmin etmek için genleri analiz edebilir. Daha sonra bunları Asya fillerininkilerle karşılaştırarak hangi fil genlerini koruyabileceğini ve mamut gibi görünmesi için neleri değiştirmesi gerektiğini belirleyebilir.


Makine öğreniminin öngörü yetenekleri, onu bu iş için mükemmel bir araç haline getiriyor. Müşterilerin ne istediğini doğru bir şekilde tahmin etmek yapay zekanın yoludur Netflix'e yılda 1 milyar dolar tasarruf sağlıyor ve DNA dizilerindeki benzerlikleri bulmak da benzer bir iştir.

Gen Ekleme ve Doğrulama

Artık Asya fillerinin genlerini, tam tüylü mamut DNA'sı yaratacak şekilde değiştirmenin zamanı geldi. Bu süreç, en azından temel olarak "Jurassic Park"taki işleyişine tüyler ürpertici bir şekilde benziyor.


Michael Crichton'un çalışmasında olduğu gibi, gerçek hayattaki bilim insanları, canlı türlerinin DNA'larıyla eşleşmeyen parçalarını kesip soyu tükenmiş türlerden genler ekliyorlar. Bu, orak hücreli anemi ve sıtma gibi hastalıklarla mücadeleye yardımcı olan aynı yenilik olan CRISPR gen düzenleme adı verilen bir teknolojiyle mümkündür.


Fil DNA'sına mamut genleri yerleştirildikten sonra bilim adamlarının, ortaya çıkan hücrelerin mamut özelliklerine sahip olduğunu doğrulamaları gerekiyor. Bir kez daha yapay zeka ideal çözümdür. Makine öğrenimi bu hücreleri manuel yöntemlere göre daha hızlı ve daha doğru bir şekilde test edebilir.

Embriyo Transferi, Büyüme ve Doğum

Bu noktada bilim insanları hibrit fil-mamut hücreleri yaratmış olacaklar. Bir Asya fili yumurta hücresinin çekirdeğini çıkarıp yerine hibrit mamut çekirdeğini koyuyorlar. Daha sonra yumurtayı uyararak döllenmesini ve embriyoya dönüşmesini sağlarlar.


Sağlıklı bir embriyoya sahip olduklarında, bilim insanları onu bir Afrika filine naklediyorlar. Afrika filleri daha büyüktür ve herhangi bir memelinin en uzun hamileliği yani mamut yavrusu yetiştirmek için ideal annelerdir.


Yaklaşık 22 ay sonra fil, melez mamutu doğuracak. Mamutun genleri soyu tükenmiş atalarıyla aynı olmasa da, aslında nesli tükenmekten geri getirilen gerçek bir yünlü mamut olacak.

Devam Eden Yok Olma Girişimleri

Tüylü mamut gibi türlerin neslinin tükenmesini sağlamak için çeşitli araştırma kuruluşları bu süreci takip ediyor. Bir biyoteknoloji şirketi - Colossal Laboratories - şunları hedefliyor: yünlü mamutu 2027 yılına kadar dirilteceğiz ve şu anda hibrit DNA'yı oluşturmak için gerekli genetik kütüphaneleri oluşturuyor.


Colossal ayrıca dodo ve Tazmanya kaplanı gibi türlerin neslinin tükenmesini de umuyor. Hiçbir proje birkaç dakikadan fazla yaşayan soyu tükenmiş bir türü başarılı bir şekilde klonlamamış olsa da yapay zeka ve gen düzenleme teknolojisindeki ilerlemeler bu olasılığı daha da yakınlaştırıyor.


Diğer araştırmacılar ise nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan, nesli tamamen tükenmemiş ama tükenmek üzere olan türlere odaklanıyor. Bilim insanları siyah ayaklı bir gelinciği başarıyla klonladı onlarca yıllık DNA'yı kullanarak, eski genlere sahip hayvanların neslinin tükenmesinin mümkün olduğunu gösteriyor. San Diego Hayvanat Bahçesi İttifakı'ndaki araştırmacılar, bugün yalnızca iki tanesi var olan kuzey beyaz gergedanı için de aynı şeyi yapmaya çalışıyor.

Neden Önemlidir?

Ne kadar havalı olsa da, bilim insanları neden türlerin neslinin tükenmesiyle uğraşsın ki? Bu pahalı ve karmaşık bir süreçtir, o halde ne anlamı var?


“Jurassic Park”tan farklı olarak burada asil bir amaç var. Soyu tükenmiş veya kritik tehlike altında olan türlerin geri getirilmesi, gezegenin korunmasına yardımcı olabilir.


Yünlü mamutlar, otlakları yenilemek için ölü veya istilacı ağaç türlerini temizlediği için iklim değişikliğiyle mücadeleye yardımcı olabilir. Yakın zamanda nesli tükenen hayvanları hayata döndürmek, bazı bölgelerde diğer türleri korumak için tam ve sağlıklı bir ekosistemi yeniden canlandıracaktır. Beyaz gergedan gibi durumlarda, zorla yok oluşu tersine çevirerek insanlığın geçmişindeki yanlışları düzeltebilir.


Hiçbir şey olmasa bile, başarılı bir yok oluş, genetik mühendisliğinde yapay zeka için ileriye doğru büyük bir adım olacaktır. Bu teknolojinin imkansız gibi görünen zorluklarla mücadele etme potansiyelini kanıtlayacaktı. Bilim insanları zaten yapay zeka destekli gen düzenlemeye inanıyor küresel sağlığı iyileştirebilir ve iklim değişikliğiyle mücadele, dolayısıyla bu alandaki her türlü ilerleme dikkate değer.

Etik Komplikasyonlar

Bu büyük potansiyele rağmen, yapay zeka destekli yok oluşun ortadan kaldırılması bazı tartışmalara yol açıyor. Bazıları, yünlü mamut gibi türlerin, iyi adapte olmadıkları daha sıcak ve daha sert bir iklime getirilmesinin bu hayvanlara karşı zalimce olabileceğini savunuyor. Ayrıca bu araştırmaya harcanan para ve zamanın daha acil iklim ve sağlık sorunlarına harcanabileceği yönünde de iddialar var.


Bazıları ayrıca AI gen düzenlemesinin çok ileri gitmesinden korkuyor. Başarılı bir neslin tükenmesi, insanların benzersiz yeteneklere sahip olacak şekilde genetik olarak değişiklik yapması veya tehlikeli genetik silahlar yaratması sorunlarına çığ gibi büyüyebilir. Bu korkuların çoğu teoriktir ancak bu alan ilerledikçe ilgiyi hak etmektedir.

Yapay Zeka Türleri Ölümden Geri Getirebilir

Hâlâ bazı etik ve teknolojik zorluklar olsa da neslin tükenmesi ümit verici görünüyor. Bu projelerin işe yaraması biyoteknoloji için ileriye doğru atılmış büyük bir adım olacaktır ve yapay zeka muhtemelen fark yaratacaktır.


Yapay zekanın pek çok etik ve çevresel kaygısı var. Ancak doğal dünyayı koruma potansiyelini inkar etmek zor. Bunu koruma çabaları için kullanmak, dünyanın bu teknolojiden çektiği acıdan daha fazla faydalanmasını sağlayabilir.