यसअघि नै खानेपानी तथा सरसफाइ मन्त्रालयले त्यहाँ कार्यरत कामदारको भुक्तानी गरिसकेको छ । ‘स्वास्थ्य र शान्तिका लागि खेलकुद’ भन्ने नारासहित आयोजित पाँच किमी दूरीको दौडको पुरुषतर्पm भीम थापा, विजय नेपाली र देवेन्द्र पुन तथा पत्रकार महिलातर्पm पार्वती थापा, सपना अधिकारी र सुष्मिता [...] यसमा विचार गर्दा ती दलहरू राष्ट्र, बहुसङ्ख्यक जनता र समाजका लागि गठन भएका होइनन् । प्रत्येक वर्ष वर्षात्मा यस्ता प्रकोप आउँछन्, निश्चित भूगोलका नागरिकका विपद थप्छन्, पुनः सामान्य हुन्छ जनजीवन। किनभने यसको निम्ति नयाँ नै सभ्यताको परिकल्पना आवश्यक छ । व्यक्तिगत डेटा ब्रोकर:व्यक्तिगत डेटा दलालले विभिन्न च्यानलहरूद्वारा बनाइएका सबै निजी ‘क्लाइन्ट डेटा’ को निगरानी गर्नेछन् । सेक्स गर्न खोज्दा मेरो लिंग उत्तेजित हुँदैन, श्रीमती वा मलाई कुनै रोग लागेको त होइन ? तर, केही कारणले गर्दा उनलाई अध्यक्ष बनाउन सकिएन । ५ वर्षपछि समुद्र तटमा घोराही नगरपालिका परिवार । निर्माणको काम तेलको खोजी यो राष्ट्रलाई कसरी बलियो बनाउने, यो राष्ट्र कसरी समृद्ध बनाउने, जनताको जीबन सुखी बनोस् भन्ने त सबैको चाहना हो, आम नेपालीको चाहना हो । त्यही भएर नै कम्पनीले हामीलाई लाखौं खर्च गरेर तालिम लिन पठाउँछ । अनि मैले भनेँ मेरो १३ अर्बको योजना चाहिँ शून्य प्रतिशत भन्ने तपाईं चाहिँ बिना योजनाका २० करोडको योजना ल्याउने भनेँ । देख्दै लाजमर्दो कि सारा कुर्सीहरू खाली हुन्छन् । समस्याको केंद्र चन्द्र रानोहोंछाका कवितामा पाइने सबैभन्दा सुन्दर पक्ष हो- भाषाको प्रयोग र त्यसको शसक्तता । मेरो विचारमा सबै विश्वविद्यालय लगभग त्रिविका कार्बन कपी हुने कि नहुने द्वन्द्वमा काम गरेको इतिहास हो, पछिल्लो । त्यसरी दिएको आदेश तथा निर्देशन पालन गर्नु सम्बन्धित सबैको कर्तव्य हुनेछ । डा. वाग्ले सरकारले दाताको विश्वास जित्नुमा तीन कुराले मुख्य भूमिका खेलेको तर्क गर्छन्। पुस्तकालय हुनुभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष हो– त्यहाँ उत्कृष्ट पुस्तक उपलब्ध हुनु । विद्यार्थी : विद्यालयमा पढाईको लागि पढाईको आवश्यकता छ । अन्य मन्त्रालयका कर्मचारी कार्यक्षेत्र गए/नगएको सम्बन्धित सचिव जिम्मेवार हुने भएकाले सामान्यले ताकेता मात्र गरेको छ । ज्येष्ठ नागरिकका अनुभव अनुकरण गर्न आह्वान; ‘ज्येष्ठ नागरिकको ज्ञान, सीप र अनुभवलाई राष्ट्रिय विकासमा परिचालन गर्ने दीर्घकालीन नीतिको आवश्यकता’ उनका अनुसार सुरुङ लामै भएपनि प्राविधिक दृष्टिकोणबाट त्यो संरचना त्यति भने जटिल छैन । फूटबललाई उनी महिला सशक्तिकरणको बलियो माध्यम मान्छिन्- आत्मविश्वास त बढ्छ नै साथै अनुशासनमा रहन सिकाउँछ यो खेलको नियमहरुले। फूटबललाई उनी महिला सशक्तिकरणको बलियो माध्यम मान्छिन्- आत्मविश्वास त बढ्छ नै साथै अनुशासनमा रहन सिकाउँछ यो खेलको नियमहरुले। तिनले मान्छे लुट्ने, मान्छेको शरीरमाथि व्यापार नै किन गर्नुपर् यो । उनीहरूले मलाई कथा बुझ्न र यस संस्कृतिको महत्व थाहा पाउन सहयोग गरे । पोर्टफोलियो बनाउनुको उद्येश्यचाहिँ सम्भावित नोक्सानी वा जोखिम कम गर्नु भन्ने हो । त्यसैले ‘डेटा डिटेक्टिभ’ का लागि छनोट भएका व्यक्तिले ‘जहाँ डेटा छ, त्यही पुग्ने’ हैसियत राख्नेछन् । समुदायमा युद्धको कारण पुरुषको... ” उनी भन्छन्, “जेसिजलाई देशकै एक नंबर मानवतावादी संस्था बनाउन मेरो सम्पूर्ण योग्यता समर्पित हुनेछ । तर, उनका प्रतिस्पर्धी थिए त्यही कम्पनीको माथिल्लो तहमा काम गरेका छन् । गोष्ठीमा विचार राख्ने अधिकांश बक्ताले स्थानीयवासीले जो जता समायोजन हुन चाहन्छन् त्यतै स्वतन्त्ररुपमा विभागले यात्रु बोक्ने तथा कार्गाे समान बोक्ने रेल वे लाइन निर्माणको सम्भाव्यता अध्ययन अघि बढाउन लागेको बताएको छ । जहाँ गयो त्यही लडाइँ र कुटपिट हुने । विभागले यात्रु बोक्ने तथा कार्गाे समान बोक्ने रेल वे लाइन निर्माणको सम्भाव्यता अध्ययन अघि बढाउन लागेको बताएको छ । फुटबल एक खेल यो प्रश्नको सामान्य उत्तर तर यसको अर्थ र परिभाषा पृथक छ । किनभने यसको निम्ति नयाँ नै सभ्यताको परिकल्पना आवश्यक छ । त्यसैले ‘डेटा डिटेक्टिभ’ का लागि छनोट भएका व्यक्तिले ‘जहाँ डेटा छ, त्यही पुग्ने’ हैसियत राख्नेछन् । यो संग्रह चाहे अस्पताल जान वा सूई लगाउन, म सधैं उनको साथमा हुन्छु । उनका अनुसार सुरुङ लामै भएपनि प्राविधिक दृष्टिकोणबाट त्यो संरचना त्यति भने जटिल छैन । व्यवस्थापन सुधारलाई उच्च प्राथमिकता दिने विद्युतीय माध्यमबाट ‘टिकट बुकिङ’ गर्ने प्रणालीको समेत विकास गर्न लागेको छ । त्यसपछिको नेतृत्वमा त्यो व्यवस्थापकीय योग्यता क्षमता उन्नतरूपमा पाइएको छैन । दाङ जिल्लाभित्रै निर्माण थालिएका पक्की पुल कतै सुस्त गतिमा निर्माण भइरहेका छन् भने कतै सम्झौता गरिएको समय अगावै काम सक्न थालेको उदाहरण भेटिएको छ। तर, केही उदाहरण दिइयो । त्यसैले ‘डेटा डिटेक्टिभ’ का लागि छनोट भएका व्यक्तिले ‘जहाँ डेटा छ, त्यही पुग्ने’ हैसियत राख्नेछन् । डुङ्गाको त्यसपछिको नेतृत्वमा त्यो व्यवस्थापकीय योग्यता क्षमता उन्नतरूपमा पाइएको छैन । अवधारणा सहजताका लागि दामासाहीमै सही, यो अभ्यासले एउटा सांगीतिक उत्पादनमा सबै सर्जकको समान योगदान देख्ने प्रवृत्ति बसाउने काम गरेको छ । तर, यो जानकारी के छ ? तर, मुख्य असर गर्ने भनेकै विचार, कार्यक्रम र चरित्रले हो । सगरमाथा आरोहणमा शेर्पाको ठूलो र व्यापक अर्थ छ । चाहे अस्पताल जान वा सूई लगाउन, म सधैं उनको साथमा हुन्छु । त्यसैले ‘डेटा डिटेक्टिभ’ का लागि छनोट भएका व्यक्तिले ‘जहाँ डेटा छ, त्यही पुग्ने’ हैसियत राख्नेछन् । यो व्यक्ति–व्यक्तिको ऋण हो । ’ भलै, उनी इमेल या कम्प्युटरको प्रयोग कमै गर्छन् । त्यसपछिको नेतृत्वमा त्यो व्यवस्थापकीय योग्यता क्षमता उन्नतरूपमा पाइएको छैन । त्यो गराउन नसक्नु उनीहरुको नै कमजोरी हो । विदुरले धृतराष्ट्रसँग भने कि यदि कोई अत्यन्त अहंकारी छ भने यो निश्चित छ कि उ १०० बर्षसम्म जीवित रहन सक्दैन । भाग्यशाली छ यहाँ ।
